سارقین کوچک!

بسیاری از خانواده‌هایی را با امکانات مالی کم می‌شناسیم که کودکانشان سرشار از شادی، عزت نفس و رفتارهای صحیح اجتماعی‌ هستند. تنها  مادیات نمی‌تواند فرزند ان را متعادل و قانونمند سازد. با اصلاح روش‌های اخلاقی ، ایجاد محیط امن و شاد و نشان‌دادن توجه و ارائه نوازش‌های مثبت در موقعیت‌های مناسب، ذکر خصوصیات و کفایت‌های جسمی، فکری و اخلاقی و تشویق آنان به ورزش، هنر، همکاری و دلسوزی و داشتن دلبستگی عمیق خانوادگی می‌توان درستکاری آنان را تضمین کرد.اعتراف خواستن از کودک و تهمت زدن به او در نزد دیگران، عملی بسیار غیر عاقلانه و ناصحیح است زیرا با این‌گونه روش‌ها به ندرت می‌توان به ریشه اصلی و علت بنیادی مشکل پی برد. این عمل غالبا به دروغگویی کودک یا ریختن آبروی او برای عملی که ممکن است هرگز تکرار نشود منتهی خواهد شد.

تا قبل از پنج سالگی: بچه‌های خیلی کوچک گاهی اشیایی را که دوست دارند برمی‌دارند، بدون این‌که بدانند برای داشتن آن‌ها باید پول داد. آن‌ها نمی‌دانند برداشتن چیزها بدون پرداخت پول کار غلطی است. آن‌ها هنوز مفهومی به نام «دزدی» را نیاموخته‌اند.

پنج تا 12 سالگی: کودکان دبستانی معمولا می‌دانند که برداشتن چیزها بدون پول دادن کار نادرستی است، با این وجود گاهی آن‌ها کنترل لازم را بر اعمال خود ندارند.

12تا 19 سالگی: دزدی کردن در نوجوانان می‌تواند علل گوناگون داشته باشد. آن‌ها مسلما می‌دانند که نباید دزدی کنند، اما ممکن است به خاطر هیجان این کار دست به دزدی بزنند یا چون دوستان آن‌ها دزدی می‌کنند آن‌ها هم این کار را بکنند. دزدی برای برخی از نوجوانان راهی برای یاغی‌گری و اعتراض به وضع موجود است. گاهی آن‌ها برای نشان دادن عصبانیت یا برای جلب توجه این کار را می‌کنند.

دزدی برخی از بچه‌ها فریاد کمک‌خواهی برای رهایی از آزارهای روحی و جسمی محیط خانه است. در این نوع بچه‌ها، دزدی نشانه‌ای است که ما را به طرف مشکل اصلی هدایت می‌کند.

گاهی اوقات‌ بچه‌ها چیزی را می‌دزدند که آرزو دارند داشته باشند. در مورد دزدی نوجوانان باید عواقب جدی‌تر دزدی را به آن‌ها نشان داد. مثلا اگر نوجوان از یک فروشگاه چیزی بلند کرده او را به فروشگاه برگردانید و با مدیر فروشگاه روبه‌رو کنید تا این اتفاق را توضیح بدهد و عذرخواهی کند.یک نوجوان از این‌که مجبور باشد شیء دزدی را برگرداند، شرمنده می‌شود و همین شرمندگی و خجالت باعث می‌شود او برای همیشه یاد بگیرد چرا دزدی کار غلطی است. البته توجه داشته باشید که ادامه سرکوفت و تنبیه، به خصوص تنبیه بدنی، کار اشتباهی است و ممکن است نوجوان را عصبانی کند و منجر به ادامه دزدی یا حتی انجام کارهای بدتری شود.

انواع دزدی"

1-دزدی هوشیارانه

2-دزدی احمقانه

3-دزدی انتخابی(چیزهای مورد علاقه را می دزدد)

4-دزدی بی قید و شرط(هر چیز که ببیند را برمیدارد)

5-دزدی بصورت فردی یا گروهی

                                            علل دزدی                                                           
ـ ممکن است دزدی به دلیل نیازهای مادی و اولیه باشد . 
ـ گاهی والدین به طور ناآگاهانه عادت های دزدی کودک را تقویت می کنند ،برای نمونه دزدی او را نادیده می گیرند . 
ـ برخی مواقع ، کودکان از هم سن و سال های خود یاد می گیرند که دزدی کنند یا برای اینکه در جمع آنان پذیرفته و مقبول واقع شوند ، دست به این عمل می زنند . به همین دلیل ، پدر و مادر باید نسبت به دوستان فرزنداشان ، شناخت و آگاهی لازم را داشته باشند .                                                
ـ گاه ،ناکامی ها و مورد بی مهری و بی توجهی قرار گرفتن کودک در خانواده ، باعث دزدی می شود که به طور معمول با لجبازی و دروغگویی همراه است . در واقع ، جبران احساس حسادت ، احساس ناامنی از رفتار خشونت آمیز والدین ، وجود نامادری و ناپدری ،انتقام گرفتن از آنان ( با بردن آبروی شان ) و آرزوی به دست آوردن چیزهای پر زرق و برق ، موجب دزدی می شود .                                                                   
ـ بعضی وقت ها کودک ، دزدی را از پدر و مادر خود تقلید می کند . به عنوان نمونه پدری که وسایل اداره را برای مصارف شخصی به منزل می آورد ، دزدی را به فرزندش می آموزد .                                                 
ـ در برخی موارد علت دزدی ، ندانستن خوبی و بدی ست . در اینجا باید مالکیت را به او یاد دهیم و چنان چه وسیله ی برادرش را برداشت . باید وسایل کودک را به زور از او نگیریم و به طور حتم برای برداشتن آن ،از کودک اجازه بگیریم . برای نمونه به او بگوییم : « اجازه می دهی عروسکت را برای چند دقیقه به دختر عمه ات بدهم تا بازی کند ؟»

-بعضی از بچه‌ها برای اینکه توسط گروهی از همسالان خاص مورد پذیرش قرار گیرند، مانند آنها دزدی می‌‌کنند. در این گونه از موارد باید اعتماد به نفس کودک مورد ارزیابی قرار گیرد.

-برخی از اختلالات روان‌پزشکی کودکان مانند اختلال سلوک (تمایل به انجام رفتارهای ضد قانون) و اختلال خلقی نیز می‌‌توانند با چنین رفتارهایی تظاهر پیدا کنند.

- در برخی موارد، کودک برای بیان احساس دشمنی نسبت به معلم یا والدین دزدی می‌کند و نیاز به دریافت محبت و توجه بیشتر از جانب آنان و نیز آموزش راه‌های سالم تخلیه عواطف دارد.                                                             
-این موقعیت در فرزندان میانی و خانواده‌هایی که اولاد متعدد و زیادی دارند و مجال کافی برای ابراز علاقه نداشته و به نوعی کودک دیده نمی‌شود و نوازش کافی دریافت نمی‌کند بیشتر به چشم می‌خورد.

-وقتی سرقت با لجبازی و دروغگویی همراه باشد، واکنش نسبت به ناسازگاری کودک با محیط خانواده وانتقام‌جویی از والدین محسوب می‌شود. گرسنگی عاطفی به گرسنگی فیزیولوژیک دامن می‌زند. با دزدی و خوردن خوراکی متنوع یا پوشیدن و استفاده از وسایل مختلف این گرسنگی عاطفی را پوشش می‌دهد.                                                                              
-محرومیت از مهر مادر و جدایی‌های نسبتاً طولانی از او در سنین خردسالی تأثیر بسزایی در بی‌بندو باری و دزدی نوجوانان دارد. - فشار دوستان و همسالان

- عزت نفس پائین و احساس تنهایی.

کودک دزدی را یاد می‌گیرد و والدین نخستین الگو و سرمشق کودک هستند. چنانچه آنان مرتکب این عمل شوند و یا حتی به شوخی از انجام آن سخن بگویند، طفل آن را می‌آموزد.

-ضعف مذهبی، سقوط ارزش‌های اخلاقی، محیط اجتماعی نابسامان، عدم‌کنترل رفتار کودک، زندگی در محل‌های جرم‌زا، مهاجرت، اعتیاد والدین، میل به‌خود نمایی و جدایی از پدر و مادر گرایش کودک را به دزدی تشدید می‌کند.

                                                   راهکارها
   

-سعی کنید آنچه منجر به دزدی شده را بیابید. با کودک جدی ودر خلوت صحبت کنید.                                                 

-‌ بچه‌ها دزدی می‌کنند چون چیزی را می‌بینند، می‌خواهند آن‌را داشته باشند و از عواقب رفتارشان اطلاعی ندارند. این فرصتی عالی است تا به کودکان برخی درس‌های ارزشمند اجتماعی را بیاموزید.                                             
- ببینید آیا پول توجیبی او به اندازه نیازهای اصلی او هست یا باید هماهنگی بیشتری ایجاد کرد. 
- صادقانه بیندیشید. سطح توقعات کودک را کاهش دهید                                     
- با کودک صادقانه صحبت کنید. و به او برچسب دزد نزنید!

- گفتن قصه‌های مذهبی و آموزش رویه‌های دینی به شکل امیدواری و تشویق‌کننده و نه ایجاد ترس از خدا و عذاب جهنم کارساز خواهد بود.                                                 
- او را از مشاهده فیلم‌هایی که در آنها دزدی انجام می‌شود باز‌دارید.                                            
- سعی کنید مدرسه و دوستانی برایش انتخاب کنید که از لحاظ اقتصادی تفاوت زیادی با شما نداشته باشند. تا کودک مجبور به دزدی وسایل آنان نشود                                                    
- به او بیشتر توجه کنید، خصوصیات خوب اخلاقی او را مورد توجه قرار داده و ذکر کنید.

-راه‌هایی برای افزایش عزت نفس او بیابید.

-از توانمندی‌های او به جای زیبایی‌های فیزیکی‌اش یاد کنید و او را با استعدادها و توانایی‌هایش آشنا کنید. 
- بهتر است  در کیف مدرسه‌اش حتماً در حد امکان خوراکی‌هایی را که دوست دارد بگذارید و مقداری پول توجیبی معین مناسب سن، روزانه، هفتگی یا ماهانه در اختیارش قرار دهید تا درصورت تمایل برای خود چیزهایی را خریداری کند. 
- درصورت ادامه دزدی کودک، حتماً از یک مختصص کمک بگیرید.

- مفهوم مالکیت را به کودک یاد دهید 

- علت اشتباه بودن این عمل را برای کودک توضیح دهید 

- به کودک یاد بدهید چه‌طور آنچه را می‌‌خواهد درخواست کند 

- باید الگوی خوبی برای کودکان باشید 

- ایجاد رابطه صمیمانه با کودک ضروری است

-از بچه‌ها بازجویی نکنید یا آنها را به اقرار کردن مجبور نکنید.والدین نباید به اعتراف کردن بچه‌ها اصرار ورزند. کودکان برای حمایت از خود دروغ می‌‌گویند.

- به کودک کمک کنید تا راه‌های کسب پول را بیابد. مثلا این پول را می‌‌توانند از طریق انجام برخی از کارهای خانه دست آورند. این کارها جدای از مسوولیت‌هایی است که کودکان به طور معمول در خانه انجام می‌‌دهند.

-در کودکان احساس شرم ایجاد نکنید. والدین نباید اجازه دهند که بچه‌ها احساس گناهکاری کنند و نباید آنها را دروغگو یا دزد خطاب کنند زیرا به عزت نفس آنها آسیب می‌‌رسانند، در عوض باید آنها متوجه شوند که پدر و مادر از رفتارشان ناراحت هستند .

- نباید کاری کنیم که کودک فکر کند که به او بی‌اعتماد هستیم. برخی از والدین و یا معلمان، بعد از دیدن این رفتار پول و وسایل قیمتی را مخفی می‌‌کنند تا فرصتی برای انجام این رفتار در اختیار کودک قرار نگیرد. این امر به حل مشکل کمکی نمی‌کند. باید به چنین کودکانی فرصت تمرین رفتار مناسب داده شود.

- آرام باشید. روش منطقی وسنجیده  را برای رویارو شدن با این رفتار کودک باید برگزید.

- تفاوت « قرض گرفتن» و "دزدیدن" را برای کودک شرح دهید.

- بررفتار کودک نظارت بیشتری داشته باشید .

- به آنها بگوئید این عمل اشتباه است

- سعی کنید همراه با کودک شیی دزدیده شده را سر جایش برگردانید یا به صاحبش بدهید

- اگر شی دزدیده شده از بین رفته همراه کودک عین آن را تهیه کنید و به صاحبش برگردانید

- از کودک بخواهید بابت این رفتارش از شما و صاحب مال بخشش بخواهد

- عکس العمل زود و مناسب انجام دهید: همان قدر که معلمان و والدین نباید رفتاری هیجانی و تند از خود نشان دهند ، همانقدر هم باید رفتاری مناسب و سنجیده در آن لحظه نشان دهند .

- کودک راوادار به قسم خوردن نکنید چون ممکن است دروغ بگوید.

-رفتارهای صادقانه او را تحسین کنید                .