تعجیل در آموزش حفظ قرآن به خردسالان آسیبزاست
گاهی مشاهده میکنیم که والدین به دلیل علاقهمندی که خودشان به حفظ قرآن دارند، خردسالان را وادار به حفظ قرآن در مدت زمان کوتاه میکنند.
بهگزارش روابط عمومی سازمان دارالقرآن الکریم، محمدمهدی بحرالعلوم، معاون آموزش و پژوهش سازمان دارالقران الکریم، در گفتوگو با ایکنا با بیان اینکه همه روشهای حفظ قرآن مبتنی بر تکرار است، اظهار کرد: برخی از روشهای موجود برای حفظ قرآن مبتنی بر روشهای دیداری بوده که کتابت و خط قرآن در واقع محور اصلی این روشها است و برخی از روشها نیز مبتنی بر روشهای شنیداری است که حافظ با شنیدن تلاوتهایی از قاریان، قرآن را حفظ میکند، البته در کنار این روشها، روشهای ابداعی نیز وجود دارد که از سوی برخی موسسات دنبال میشود.
این استاد حفظ قرآن در ادامه عنوان کرد: به این دلیل که حفظ قرآن بیشتر با آموزش سمعی و شفاهی کاربرد داشته است و همچنین از صدر اسلام نیز کتابت قرآن رایج نبوده است و در آن زمان حفظ قرآن به طریق سمعی و شفاهی انجام میشد، بهتر است که حفظ قرآن به صورت سمعی و شفاهی انجام شود، البته این روش، فراگیر بوده و کمهزینه است و تمامی افراد نیز میتوانند به راحتی از این روش برای حفظ قرآن استفاده کنند.
وی در ادامه با اشاره به شرایط خاص خردسالان که سواد خواندن و نوشتن ندارند، گفت: در مورد خردسالان که نمیتوانند مفاهیم انتزاعی را برداشت کنند، به نظر میرسد باید حفظ قرآن با رعایت ضوابط و ملاحظات خاصی انجام شود.
خواندن و نوشتن در آموزش حفظ به خردسالان توصیه نمیشود
بحرالعلوم با یادآوری اینکه حفظ قرآن برای خردسالان باید بر اساس روش شفاهی و سمعی باشد، ادامه داد: در حفظ خردسالان به هیچ عنوان زبان آموزشی و خواندن و نوشتن آیات توصیه نمیشود، زیرا اگر خواندن و نوشتن در سن پایین قابل قبول بود، باید آموزش و پرورش نیز آموزشهای رسمی را از سن سه یا چهار سالگی آغاز میکرد، اما این گونه نیست و به همین دلیل نیز توصیه نمیشود که از روشهای روخوانی و روانخوانی قرآن برای حفظ خردسالان استفاده شود.
ایشان در ادامه افزودند: همچنین به دلیل عدم امکان دریافت مفاهیم انتزاعی از سوی خردسالان و ارتباط برقرار نکردن خردسالان با بعضی از مفاهیم بهتر است با بچهها گزینشی کار کنیم و به این دلیل که ممکن است، بچهها بسیاری از مفاهیم را متوجه نشوند از آیات و روایاتی استفاده کنیم که بچهها به راحتی با آنها ارتباط برقرار میکنند و معنی و مفهوم آیات را متوجه میشوند.
حفظ قرآن خردسالان همراه با حفظ آیات موضوعی باشد
وی با یادآوری اینکه حفظ آیات موضوعی بهتر است برای خردسالان مورد استفاده قرار گیرد، افزود: آیاتی با مضامین احترام به والدین، نیکی به پدر و مادر و ... که بچهها با معنی و مفهوم آن آشنایی دارند، آیات مناسبی برای حفظ خردسالان هستند، البته بهتر است قبل از ورود بچهها به دبستان و خواندن و نوشتن، بر روی این آیات موضوعی کار شود و حفظ سورههای بزرگتر و جزءهای بیشتر پس از یادگیری خواندن و نوشتن انجام شود.
بحرالعلوم با عنوان این مطلب که برای خردسالان سه، چهار یا پنج سال که هنوز وارد دبستان نشدهاند، آموزشهای پیوسته کلاسیک و سطح بالا توصیه نمیشود، گفت: آموزش حفظ در این سنین باید تدریجی و پیوسته باشد و این آموزشها نباید همراه با تعجیل باشد و لازم است که حفظ قرآن با احراز علاقهمندی از سمت کودک انجام شود و خانوادهها در این زمینه هیچ فشاری را به فرزندان خود تحمیل نکنند، زیرا در این صورت ممکن است فرزندان خود را برای همیشه از قرآن زده کنند.
وی با بیان اینکه تعجیل در آموزش حفظ خردسالان و به طور مثال حفظ کل قرآن در طول یک یا دو سال بسیار آسیبزا خواهد بود، ادامه داد: همچنین گاهی اوقات مشاهده میکنیم که پدران و مادران به دلیل علاقهمندی که خودشان به حفظ قرآن دارند، خردسالان را نیز وادار به آموزش میکنند به ویژه به حفظ پیوسته آیات و سورههای قرآن و تلاش میکنند تا رقابتهایی نیز در این زمینه ایجاد کنند، البته جلوی این کارها باید گرفته شود.
این حافظ کل قرآن در ادامه با یادآوری اینکه اگر به بچهها آموزش ندهیم، خوب نیست، اما اگر بد آموزش دهیم نیز ضربات جبرانناپذیری به آنها وارد خواهیم کرد، گفت: حفظ خردسالان باید با ابراز علاقه از سوی خردسالان انجام شود و نباید هیچ اجباری در این کار وجود داشته باشد.
روش ایما و اشاره روش ماندگاری در آموزش قرآن به خردسالان نیست
وی با اشاره به روشهای ابداعی حفظ قرآن که ایما و اشاره از جمله این روشها است، افزود: روش ایما و اشاره روش ماندگاری نیست و بنا نیست که این روش به عنوان یک روش مستقل مورد توجه قرار گیرد و این روش یک دوران گذار ابتدایی است که برای مدت زمان بسیار کوتاهی میتوان از این روش استفاده کرد و به همین دلیل نباید این روش را یک روش عنوانمند معرفی کنیم، اما برای شروع حفظ و چند ماهه اول خوب است و استمرار آن خوب نیست.
بحرالعلوم با بیان اینکه استفاده از روش ایما و اشاره برای مقطع دبستان اشتباه است، گفت: بچهها زمانی که وارد دبستان میشوند و خواندن و نوشتن را یاد میگیرند، دیگر نیازی نیست که قرآن را با استفاده از ایما و اشاره فرا بگیرند و از این پس باید از روشهای علمی و اصولی برای حفظ قرآن استفاده شود.
این استاد حفظ قرآن در بخش پایانی سخنان خود با عنوان این مطلب که مهمترین کاستی در بحث حفظ خردسالان، کمبود معلمان و مربیان قرآنی است، افزود: معلم قرآن خردسال ضمن اینکه باید با قرآن آشنایی داشته باشد، باید با روانشناسی کودک و نحوه ارتباط با کودک نیز آشنایی داشته باشد، البته در این حوزه یک ضعف بزرگ داریم و بیشتر مربیان ما به صورت تجربی عمل میکنند تا علمی و بهتر است که تدابیری برای تربیت مربیان قرآن خردسالان اندیشیده شود که علاوه بر تسلط بر قرآن به روانشناسی کودک نیز مسلط باشند.
